Teknika dhe Teknologjia 5 · Libër digjital

Tema 1: Mjedisi i jetesës dhe i punës

Si e ka ndryshuar teknika jetën e njeriut, si punojmë të sigurt në kabinet dhe si i përdorim saktë pajisjet në shtëpi dhe në shkollë.

Klasa V6 orë mësimore3 mësimeProf. Ilir Abdullahu
130
V
Para se të fillosh

Çfarë do të mësojmë?

Mirë se erdhe!

Shkruaj emrin tënd. Ai do të shfaqet te rezultatet dhe në certifikatë.

Fillo nga Tema 1 →

Përparimi im

Një mësim shënohet i kryer kur i përgjigjesh të gjitha pyetjeve të kuizit të tij.

Ky libër digjital përmban të gjithë programin e Klasës V: pesë tema dhe 72 orë mësimore. Lexo me kujdes, shiko ilustrimet dhe zgjidh aktivitetet. Pas çdo aktiviteti do të shohësh menjëherë nëse je përgjigjur saktë.

⏱Harta e 72 orëve mësimore

Kliko numrin e orës për të hapur mësimin përkatës.

Për mësimdhënësin: çdo orë mësimore ka lidhjen e vet, nga #ora-1 deri #ora-72, p.sh. #ora-15 hap poligonin e trafikut dhe #ora-53 modelin nga druri. Edhe çdo mësim ka lidhjen e vet (Tema 1: #mesimi-1, #testi-inicial, #mesimi-2, #mesimi-3, #perseritje; Tema 2: #trafiku-1…#trafiku-6, #perseritje-2; Tema 3: #teknik-1…#teknik-8, #perseritje-3; Tema 4: #burime-1…#burime-7, #perseritje-4; Tema 5: #model-1…#model-3), që mund ta vendosni direkt në ditarin online ose ta dërgoni te nxënësit. Përgjigjet e aktiviteteve ruhen vetëm në pajisjen e nxënësit.
Tema 1 · Hyrje

Si do të ishte jeta pa asnjë vegël, makinë apo pajisje?

?Për çfarë bëhet fjalë?

Çdo ditë përdorim dhjetëra gjëra që i ka krijuar njeriu: furçën e dhëmbëve, frigoriferin, autobusin, telefonin. Në këtë temë zbulojmë si lindi teknika, kush punon me të, si punojmë të sigurt në kabinet dhe si i përdorim pajisjet pa rrezik.

teknikateknologjiainovacioniprofesionikabinetisiguriaTIK

Ngrohja: Cilat pajisje teknike i ke përdorur sot që nga mëngjesi?

Kliko të gjitha që vlejnë për ty. Nuk ka përgjigje të gabuara.

✓Në fund të temës do të di:

  1. Shpjegoj çfarë janë teknika dhe teknologjia dhe si e ndryshuan jetën.
  2. Njoh fushat e punës dhe disa profesione në secilën.
  3. Punoj në kabinet sipas rregullave dhe di shenjat e sigurisë.
  4. Përdor pajisjet në shtëpi dhe në shkollë saktë dhe në mënyrë të sigurt.

≡Mësimet e kësaj teme

Tema 2 · Hyrje

Si mbërrin çdo mëngjes në shkollë, dhe si mund të arrish gjithmonë i sigurt?

?Për çfarë bëhet fjalë?

Rruga është vend ku takohen këmbësorë, biçiklistë dhe automjete. Në këtë temë mësojmë historinë e transportit, profesionet në të, shenjat dhe rregullat e trafikut, si dhe si e mbrojmë veten si këmbësorë, biçiklistë dhe pasagjerë.

transportitrafikusemaforishenjat e trafikutvendkalimirripi i sigurisëhelmeta

Ngrohja: Si vjen zakonisht në shkollë?

Kliko të gjitha që vlejnë për ty. Nuk ka përgjigje të gabuara.

✓Në fund të temës do të di:

  1. Klasifikoj llojet e transportit dhe mjetet sipas qëllimit.
  2. Njoh profesionet në transport dhe teknologjinë moderne në të.
  3. Kuptoj semaforët, shenjat dhe vijat në rrugë.
  4. Sillem i sigurt si këmbësor, biçiklist dhe pasagjer dhe përdor pajisjet mbrojtëse.

≡Mësimet e kësaj teme

Tema 3 · Hyrje

Si e tregon një inxhinier një ide që të gjithë ta kuptojnë njësoj?

?Për çfarë bëhet fjalë?

Para se të bëhet një send, ai vizatohet me saktësi. Në këtë temë mësojmë veglat dhe gjuhën e vizatimit teknik: vijat, këndet, kuotat dhe shkallën. Pastaj kalojmë në kompjuter: si bartim fotot, si i përpunojmë dhe si krijojmë një dokument me tekst e foto.

vizatimi teknikformati A4vijakëndikuotashkallaskedaridokumenti

Ngrohja: Ku ke parë ndonjëherë një vizatim teknik ose një plan?

Kliko të gjitha që vlejnë për ty. Nuk ka përgjigje të gabuara.

✓Në fund të temës do të di:

  1. Përdor saktë lapsin, vizoren, trekëndëshat dhe kompasin.
  2. Vizatoj vija paralele, pingule dhe kënde.
  3. Lexoj dhe bëj një vizatim teknik me kuota dhe shkallë.
  4. Bartim të dhëna, përpunoj një foto dhe krijoj një dokument me tekst e foto.

≡Mësimet e kësaj teme

Tema 4 · Hyrje

Nga vijnë gjërat që përdorim çdo ditë dhe ku shkojnë kur nuk na duhen më?

?Për çfarë bëhet fjalë?

Çdo produkt fillon nga një burim natyror: pema, toka, uji, kafshët ose energjia e diellit. Në këtë temë mësojmë si i kursejmë burimet, si i riciklojmë mbeturinat, cilat janë vetitë e materialeve, si bëhen druri, letra, tekstili e lëkura, dhe me veglat e kabinetit bëjmë modelet tona të para.

burimet natyroreenergjia e ripërtëritshmericiklimimaterialivetitëalgoritmiveglat

Ngrohja: Nga çfarë materialesh janë bërë sendet në klasën tënde?

Kliko të gjitha që vlejnë për ty. Nuk ka përgjigje të gabuara.

✓Në fund të temës do të di:

  1. Dalloj burimet e energjisë dhe kursej energji.
  2. Ndaj mbeturinat për riciklim.
  3. Lidh vetitë e materialeve me përdorimin e tyre.
  4. Pres, bashkoj dhe mbroj letrën, tekstilin, lëkurën dhe drurin, dhe bëj modele të thjeshta.

≡Mësimet e kësaj teme

Tema 5 · Hyrje

Çfarë do të doje të ndërtoje me duart e tua?

?Për çfarë bëhet fjalë?

Kjo është tema e projektit. Në ekip zgjidhni një ide, e vizatoni, zgjidhni materialet dhe veglat, e ndërtoni hap pas hapi dhe në fund e prezantoni para klasës. Këtu përdorni gjithçka që mësuat gjatë vitit.

projektiekipiroliditari i projektitprezantimivlerësimi

Ngrohja: Çfarë do të doje të ndërtoje?

Kliko të gjitha që vlejnë për ty. Nuk ka përgjigje të gabuara.

✓Në fund të temës do të di:

  1. Bëj në ekip një model me letër, dru, tekstil ose lëkurë.
  2. Marr një rol dhe respektoj shokët.
  3. Mbaj ditarin e projektit.
  4. Prezantoj punën dhe jap mendim me respekt për punën e të tjerëve.

≡Mësimet e kësaj teme

A–Zh
Për të gjithë librin

Fjalori dhe kërkimi

⌕Kërko në libër

▣Kartat e fjalëve

Shiko fjalën, mendo kuptimin, pastaj kliko kartën për ta kthyer.

≡Të gjitha fjalët

✓
Puna ime

Rezultatet e mia

Këtu shihen rezultatet e kuizeve që ke zgjidhur. Mund t’i kopjosh dhe t’ia dërgosh mësimdhënësit në mesazh ose në ditarin online.

MësimiKuiziPikët

✎Shënimet e mia

Ende nuk ke shkruar shënime.

Fshi të gjitha të dhënat në këtë pajisje

Kjo fshin emrin, përgjigjet dhe shënimet nga kjo pajisje. Nuk mund të kthehen.

★
Fundi i vitit · Klasa V

Testi përfundimtar

20 pyetje nga të pesë temat. Kur t’i përgjigjesh të gjithave, merr certifikatën tënde.

1
Mësimi 1 · Orët 1–2

Teknika, teknologjia dhe puna e njeriut

Në këtë mësim do të mësosh:

  • çfarë janë teknika, teknologjia dhe inxhinieria;
  • si e kanë ndryshuar shpikjet jetën e njerëzve;
  • cilat janë fushat kryesore të punës dhe profesionet në to.

1Pse njeriu krijoi teknikën?

Që në kohët më të hershme njeriu ka kërkuar mënyra për ta bërë punën më të lehtë, më të shpejtë dhe më të sigurt. Fillimisht përdori gurin dhe drurin si vegla. Më vonë krijoi rrotën, plugun, makinat dhe, në kohën tonë, kompjuterin dhe robotët.

Çdo gjë që njeriu e ka krijuar për të lehtësuar punën dhe jetën quhet teknikë.

TeknikaVeglat, mjetet, makinat dhe pajisjet që krijon njeriu, si çekiçi, biçikleta, lavatriçja ose kompjuteri.
TeknologjiaMënyra dhe radha e punës me të cilën nga një material bëhet një produkt, si p.sh. si bëhet letra nga druri.
InxhinieriaPuna e njerëzve që mendojnë, vizatojnë dhe projektojnë mjete, ndërtesa, rrugë dhe makina të reja.
InovacioniNjë ide e re, ose një përmirësim i diçkaje që ekziston, që e bën jetën më të mirë.

2Disa shpikje që ndryshuan botën

Shiko si është zhvilluar teknika me kalimin e kohës. Çdo shpikje e re ka ndihmuar njerëzit të punojnë, të udhëtojnë dhe të komunikojnë më mirë.

A e di? Rrota është ndër shpikjet më të rëndësishme. Pa të nuk do të kishte as karroca, as biçikleta, as makina, madje as orë me ingranazhe.

3Fushat e punës dhe profesionet

Njerëzit punojnë në fusha të ndryshme. Në secilën fushë përdoren mjete dhe pajisje teknike të veçanta. Ja disa nga fushat kryesore:

Aktiviteti: Rendit shpikjet sipas kohës

Kliko shpikjet nga më e vjetra te më e reja.

Aktiviteti: Lidh profesionin me fushën

Kliko një profesion në të majtë, pastaj fushën e tij në të djathtë.

Detyrë shtëpie

Pyet prindërit ose të afërmit: çfarë pune bëjnë dhe cilat mjete ose pajisje teknike përdorin në punë? Shkruaj në fletore të paktën tri mjete për secilin profesion.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim. Forma: frontale, në grupe. Metodat: verbale, të mësuarit përmes zbulimit, stuhi idesh. Rezultatet: nxënësi përshkruan rolin e teknikës, teknologjisë dhe inovacionit në zhvillimin e komunitetit; dallon fushat themelore të punës njerëzore, të prodhimit dhe të biznesit. Korrelacioni: Historia (kronologjia), Natyra dhe shoqëria (ekonomia).
✓
Ora 3 · Vlerësim

Testi inicial

Ky test tregon se çfarë di tashmë nga klasat e mëparshme. Nuk është për notë. Përgjigju me qetësi, një pyetje pas tjetrës. Në fund do ta shohësh rezultatin tënd.

2
Mësimi 2 · Orët 3–4

Kabineti i teknikës: rregullat dhe siguria

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si sillemi dhe si punojmë në kabinetin e teknikës;
  • si e organizojmë vendin tonë të punës;
  • cilat masa sigurie i zbatojmë që të mos lëndohemi.

1Rregullat e sjelljes në kabinet

Kabineti i teknikës është një klasë e veçantë. Në të ka mjete, materiale dhe pajisje që duhen përdorur me kujdes. Prandaj këtu vlejnë disa rregulla që i respektojmë të gjithë:

  1. Hyj në kabinet me rregull, pa vrapuar dhe pa shtyrë shokët.
  2. Mos i prek mjetet dhe pajisjet pa lejen e mësimdhënësit.
  3. Dëgjo me vëmendje udhëzimet para se të fillosh punën.
  4. Çdo mjet përdore vetëm për punën për të cilën është bërë.
  5. Nëse diçka prishet ose lëndohesh, njofto menjëherë mësimdhënësin.
  6. Në fund të orës pastro vendin e punës dhe kthe mjetet në vendin e tyre.

2Si e organizojmë vendin e punës?

Një vend pune i rregullt na ndihmon të punojmë më shpejt dhe më të sigurt. Shiko tavolinën nga lart:

Në mes: puna jote Mjetet: pranë dorës Materialet Mbeturinat
Puna në mes, mjetet pranë dorës me të cilën punon, materialet të renditura në një anë dhe mbeturinat në një kuti të veçantë.

3Masat e sigurisë në punë

Edhe mjetet e thjeshta, si gërshërët ose ngjitësi, mund të jenë të rrezikshme nëse përdoren pa kujdes. Kujto këto masa:

  • Gërshërët dhe mjetet e mprehta ia jep shokut duke i mbajtur nga maja, me dorezën nga ai.
  • Kur pret, gjithmonë pret larg trupit dhe larg dorës tjetër.
  • Ngjitësin dhe ngjyrat i përdor në klasë të ajrosur dhe pas punës i lan duart.
  • Prizat dhe pajisjet elektrike nuk i prek kurrë me duar të lagura.
  • Kur mësimdhënësi kërkon, vendos syze ose doreza mbrojtëse.
  • Kutia e ndihmës së parë duhet të jetë gjithmonë në kabinet.

Në kabinete dhe në vende pune shpesh shohim shenja sigurie. Ngjyra dhe forma tregojnë kuptimin e tyre:

Shenjë urdhërueseRreth blu: duhet ta bësh, p.sh. vendos mbrojtësen e kokës.
Shenjë paralajmërueseTrekëndësh i verdhë: kujdes, rrezik, p.sh. rrymë elektrike.
Shenjë ndalueseRreth i kuq me vijë: nuk lejohet, p.sh. ndalohet zjarri.
Shenjë shpëtimiKatror i gjelbër: ndihma e parë ose dalja e emergjencës.

Aktiviteti: Lejohet apo nuk lejohet?

Për secilën sjellje zgjidh: Lejohet ose Nuk lejohet në kabinet.

Detyrë: Rregullorja e klasës sonë

Në grupe prej katër nxënësish, bëni një poster me pesë rregullat më të rëndësishme të kabinetit. Vizatoni edhe një shenjë sigurie që përshtatet me secilin rregull. Posterin do ta vendosim në mur.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Ora 3: testi inicial (vlerësim). Ora 4: përpunim, frontale. Metodat: verbale, demonstrim. Rezultati: nxënësi organizon mjedisin e punës në kabinet, përdor siç duhet dhe në mënyrë të sigurt aparatet teknike dhe pajisjet TIK. Korrelacioni: Gjeografia (marrëdhënia e përgjegjshme e njeriut me planetin).
3
Mësimi 3 · Orët 5–6

Pajisjet teknike dhe TIK në shtëpi dhe në punë

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat janë pajisjet teknike dhe pajisjet TIK që përdorim çdo ditë;
  • si i përdorim ato saktë dhe në mënyrë të sigurt;
  • si kursejmë energji dhe si e mbrojmë shëndetin tonë.

1Pajisjet rreth nesh

Në shtëpi, në shkollë dhe në punë përdorim shumë pajisje. Disa na ndihmojnë në punët e shtëpisë, ndërsa të tjerat na shërbejnë për të mësuar, për të komunikuar dhe për të ruajtur informacione.

Pajisjet shtëpiakeFrigoriferi, lavatriçja, sporheti, fshesa elektrike, hekuri i rrobave. Ato e lehtësojnë punën në shtëpi.
Pajisjet TIKTIK do të thotë Teknologjia e Informacionit dhe e Komunikimit: kompjuteri, tableti, telefoni, printeri, ruteri i internetit.

2Përdorimi i saktë dhe i sigurt

Me elektricitetinMos e prek pajisjen me duar të lagura. Mos fut shumë pajisje në një prizë. Kabllon e heq duke kapur spinën, jo duke e tërhequr telin.
Me pajisjet në shtëpiLexo udhëzuesin ose pyet një të rritur para përdorimit të parë. Pajisjet e nxehta, si hekuri ose sporheti, mos i lër pa mbikëqyrje.
Me kompjuterin dhe telefoninUlu drejt dhe mbaje ekranin në largësi të krahut. Mos ndaj fjalëkalimin, adresën ose fotot me njerëz që nuk i njeh.
Për energjinëFike dritën dhe pajisjet kur nuk i përdor. Kështu kursen energji dhe para dhe e mbron mjedisin.
Rregulli 20–20–20 për sytë: pas çdo 20 minutash para ekranit, shiko për 20 sekonda diçka larg, rreth 6 metra. Sytë pushojnë dhe nuk lodhen.

Aktiviteti: Pajisje shtëpiake apo pajisje TIK?

Rendit secilën pajisje në grupin e saj.

Aktiviteti: Detektivi i energjisë

Në këtë dhomë energjia po harxhohet kot në 5 vende. Kliko dhe gjeji. Kujdes: dy sende janë në rregull!
askush në dhomë

Detyrë: Pajisjet në shtëpinë time

Bëj në fletore një tabelë me dy kolona: Pajisja dhe Si e përdor në mënyrë të sigurt. Shkruaj të paktën pesë pajisje nga shtëpia jote dhe një rregull sigurie për secilën.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: frontale. Metodat: verbale, demonstrim. Rezultati: përdorimi i saktë dhe i sigurt i aparateve teknike dhe pajisjeve TIK në mjedisin e jetesës dhe punës. Kompetencat: qëndrim i përgjegjshëm ndaj shëndetit, kompetenca dixhitale.
★
Fundi i temës 1

Përsëritje dhe vetëkontroll

AFjalorth i temës

BSi më shkoi kjo temë?

Shkruaj me fjalët e tua: çfarë mësove të re, çfarë të pëlqeu më shumë dhe çfarë të duket ende e vështirë.

Teksti ruhet vetëm në këtë pajisje.

Projekt i vogël: Harta e profesioneve të lagjes sime

Shëtit me prindërit nëpër lagjen tënde. Shëno vendet ku punojnë njerëzit (dyqan, punishte, shkollë, ambulancë, furrë buke...). Vizato një hartë të thjeshtë të lagjes dhe shëno në të profesionet dhe mjetet që përdoren në secilin vend. Prezantoje hartën para klasës.

1
Tema 2 · Mësimi 1 · Orët 7–8

Transporti: dje, sot dhe nesër

Në këtë mësim do të mësosh:

  • pse është i rëndësishëm transporti në jetën e njerëzve;
  • si është zhvilluar transporti nëpër shekuj;
  • cilat janë llojet e transportit dhe mjetet e transportit sipas qëllimit.

1Imagjino një ditë pa transport

Mendo për mëngjesin tënd. Buka erdhi nga furra me furgon, mësimdhënësi erdhi në shkollë me autobus, kurse frutat në treg kanë udhëtuar me kamion, ndoshta edhe me anije, nga vende të largëta. Pa transport nuk do të kishim as ushqime të freskëta, as ilaçe në farmaci, as mundësi për të vizituar të afërmit.

Transporti është zhvendosja e njerëzve dhe e mallrave nga një vend në tjetrin. Trafiku është lëvizja e të gjithë pjesëmarrësve në rrugë: këmbësorëve, biçiklistëve dhe automjeteve.

Mendo dhe shkruaj

Si do të ishte dita jote pa asnjë mjet transporti? Shkruaj dy ose tri fjali.

2Si u zhvillua transporti?

Transporti dhe mjedisi: automjetet me benzinë dhe naftë e ndotin ajrin. Kur ecim në këmbë, ngasim biçikletën ose udhëtojmë me autobus, e mbrojmë planetin tonë.

3Llojet e transportit

Sipas rrugës nëpër të cilën lëvizin mjetet, transporti ndahet në katër lloje:

Sipas qëllimit, mjetet e transportit shërbejnë për:

UdhëtarëtAutobusi, taksia, treni i udhëtarëve, aeroplani.
MallratKamioni, furgoni, treni i mallrave, anija me kontejnerë.
Punë të veçantaAmbulanca, automjeti i zjarrfikësve, automjeti i policisë, kamioni i mbeturinave.

Aktiviteti: Në cilin lloj transporti bën pjesë?

Zgjidh llojin e transportit për secilin mjet.

Aktiviteti: Për çfarë shërben?

Zgjidh qëllimin e secilit mjet.

Detyrë shtëpie

Pyet gjyshërit ose prindërit: si udhëtonin ata kur ishin në moshën tënde? Si shkonin në shkollë? Shkruaj në fletore çfarë ka ndryshuar sot.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: frontale, individuale. Metodat: verbale, demonstrim, metodë e kombinuar. Rezultatet: nxënësi imagjinon jetën e njerëzve pa trafik; klasifikon llojet e trafikut dhe mjetet e transportit sipas qëllimit. Korrelacioni: Gjeografia (marrëdhënia e përgjegjshme e njeriut me planetin).
2
Tema 2 · Mësimi 2 · Orët 9–10

Profesionet në transport dhe teknologjia moderne

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat profesione punojnë në fushën e transportit;
  • si i ndihmon teknologjia e informacionit transportit të sotëm.

1Kush punon në transport?

Që një autobus të arrijë në kohë ose një aeroplan të ulet i sigurt, punojnë shumë njerëz së bashku. Disa i drejtojnë mjetet, disa i riparojnë, të tjerë kujdesen për rregullin dhe sigurinë.

2Teknologjia në transportin e sotëm

Kompjuterët, interneti dhe sensorët e kanë bërë transportin më të shpejtë, më të sigurt dhe më të lehtë për t'u përdorur.

3 Qendrapas 4 min Tabela elektronikeGPS dhe hartaSemafor me kamerë
GPS dhe hartatSatelitët tregojnë ku ndodhet mjeti. Hartat në telefon gjejnë rrugën më të shkurtër dhe tregojnë ku ka bllokim.
Semaforët inteligjentëSensorët dhe kamerat numërojnë automjetet dhe e ndryshojnë kohën e dritës jeshile sipas nevojës.
Tabelat elektronikeNë stacione tregojnë pas sa minutash vjen autobusi ose treni.
Biletat elektronikeBileta blihet në telefon ose paguhet me kartë, pa radhë në sportel.
Sensorët në makinaNdihmojnë në parkim, paralajmërojnë për pengesat dhe disa makina frenojnë vetë kur ka rrezik.
Automjetet elektrikeNuk e ndotin ajrin gjatë lëvizjes dhe janë më të qeta.

Aktiviteti: Kush çfarë bën?

Kliko profesionin në të majtë, pastaj punën e tij në të djathtë.

Detyrë: Hulumto në internet

Me ndihmën e një të rrituri, hap një hartë në telefon ose kompjuter dhe gjej rrugën nga shtëpia jote deri te shkolla. Sa metra ose kilometra është? Sa minuta duhen në këmbë? Shkruaji në fletore.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: frontale, individuale. Metodat: verbale, të mësuarit përmes zbulimit. Rezultatet: nxënësi përshkruan profesionet në fushën e trafikut; lidh transportin modern me përdorimin e teknologjisë së informacionit. Kompetenca: puna me të dhënat. Korrelacioni: Informatika (përdorimi i pajisjeve TIK).
3
Tema 2 · Mësimi 3 · Orët 11–12

Sinjalizimi rrugor

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si duken dhe çfarë tregojnë semaforët, shenjat dhe vijat në rrugë;
  • cilin duhet ta dëgjojmë kur policia, semafori dhe shenjat tregojnë gjëra të ndryshme;
  • të dallosh sjelljet e rrezikshme të këmbësorëve dhe biçiklistëve.

1Semaforët

E kuqeNdal. Automjetet nuk kalojnë.
E verdhëKujdes, drita po ndryshon. Përgatitu të ndalosh.
JeshileMund të kalosh, por gjithmonë me kujdes.
Semafori për këmbësorëNjeriu i kuq: qëndro. Njeriu jeshil: kalo rrugën.
Kë dëgjojmë më parë? Kur polici i trafikut drejton lëvizjen, i bindemi policit, edhe nëse semafori tregon diçka tjetër. Radha është: 1. polici, 2. semafori, 3. shenjat e trafikut.

2Shenjat e trafikut

Shenjat dallohen nga forma dhe ngjyra. Kur e mëson formën, e kupton shenjën edhe nga larg.

3Vijat në rrugë

Vendkalimi për këmbësorëVijat e bardha të gjera, të quajtura "zebra". Këtu këmbësorët e kalojnë rrugën.
Vija e vazhduarAutomjetet nuk duhet ta kalojnë këtë vijë.
Vija e ndërprerëNdan korsitë. Automjetet mund ta kalojnë me kujdes.
Shtegu i biçikletavePjesë e rrugës ose e trotuarit vetëm për biçiklistët, shpesh me ngjyrë dhe me shenjën e biçikletës.

Aktiviteti: Gjej rreziqet në rrugë

Në këtë rrugë ka 5 sjellje të rrezikshme. Kliko mbi njerëzit dhe gjeji të gjitha. Kujdes: disa sillen saktë!

Aktiviteti: Lidh shenjën me kuptimin

Kliko shenjën, pastaj kuptimin e saj.

Punë në grupe

Dilni me mësimdhënësin te rruga pranë shkollës. Shënoni të gjitha shenjat e trafikut që shihni dhe vizatojini në fletore. Për secilën shkruani grupin e saj (rrezik, ndalim, detyrim, lajmërim) dhe kuptimin.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: në grupe. Metodat: verbale, demonstrim, punë praktike. Rezultati: nxënësi analizon një aksident trafiku të simuluar në kompjuter dhe identifikon sjelljen e rrezikshme të këmbësorëve dhe biçiklistëve (aktiviteti "Gjej rreziqet në rrugë"). Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria, edukimi qytetar.
4
Tema 2 · Mësimi 4 · Orët 13–16

Këmbësori, biçiklisti dhe mjetet e fëmijëve

Në këtë mësim do të mësosh:

  • rregullat për lëvizjen e sigurt të këmbësorëve;
  • rregullat për biçiklistët dhe për patinat, rrotat dhe skejtbordin;
  • të dallosh sjelljen e sigurt nga ajo e pasigurt dhe të tregosh respekt për të tjerët në rrugë.

1Këmbësori

  1. Ec në trotuar, sa më larg buzës së rrugës.
  2. Kur nuk ka trotuar, ec në anën e majtë të rrugës, përballë automjeteve që vijnë, që t'i shohësh dhe të të shohin.
  3. Rrugën e kalon vetëm në vendkalimin për këmbësorë ose te semafori.
  4. Mos dil në rrugë mes automjeteve të parkuara, sepse shoferët nuk të shohin.
  5. Në mbrëmje ose kur ka mjegull vish rroba me ngjyra të çelura ose me shirit reflektues.
  6. Kur kalon rrugën, mos shiko telefonin dhe mos i vë kufjet.

Aktiviteti: Rendit hapat e kalimit të rrugës

Kliko hapat sipas radhës së saktë, nga i pari te i fundit.

2Biçiklisti

Drita e bardhë përparaDrita ose reflektori i kuq prapa ZiljaFrenat në të dyja rrotatReflektorë nërrota e pedale
Biçikleta që del në rrugë duhet të ketë frena të rregullta, zile, dritë përpara, dritë ose reflektor të kuq prapa dhe reflektorë.
  • Ngit biçikletën në anën e djathtë të rrugës ose në shtegun e biçikletave, një pas një, jo krah për krah.
  • Mbaj timonin me të dyja duart dhe këmbët në pedale.
  • Para se të kthehesh, shiko pas dhe trego me dorë: krahu i majtë i shtrirë për kthesë majtas, krahu i djathtë për kthesë djathtas.
  • Mos merr shok në biçikletë nëse ajo nuk ka ulëse për dy.
  • Fëmijët më të vegjël ngasin në rrugë vetëm të shoqëruar nga një i rritur dhe sipas rregullave që vlejnë në vendin tonë.

3Patina, rrotat dhe skejtbordi

Këto mjete janë argëtuese, por nuk janë për rrugën ku lëvizin automjetet. Përdori në park, në oborrin e shkollës ose në sheshe të caktuara për lojë. Pranë këmbësorëve ngadalëso, sepse këmbësori ka përparësi në trotuar.

Aktiviteti: I sigurt apo i rrezikshëm?

Për secilën sjellje zgjidh: I sigurt ose I rrezikshëm.

Orët 15–16: Poligoni i trafikut në oborrin e shkollës

Me shkumës ose me shirit ngjitës, ndërtojmë në oborr një rrugë me vendkalim, kryqëzim dhe shenja prej kartoni. Nxënësit ndahen në role: këmbësorë, biçiklistë, "automjete" dhe polic trafiku. Çdo grup kalon nëpër poligon dhe pjesa tjetër e klasës vëzhgon dhe shënon gabimet. Në fund diskutojmë: kush u soll saktë dhe pse?

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 13–14 përpunim (frontale), orët 15–16 ushtrime (frontale, në grupe), simulim kompjuterik ose poligon trafiku. Rezultatet: nxënësi dallon sjelljen e pasigurt të këmbësorëve, biçiklistëve dhe përdoruesve të mjeteve të fëmijëve; tregon respekt për përdoruesit e tjerë të rrugës. Korrelacioni: Informatika (TIK), Biologjia (njeriu dhe shëndeti).
5
Tema 2 · Mësimi 5 · Orët 17–18

Fëmija si pasagjer: përgjegjësitë tona në trafik

Në këtë mësim do të mësosh:

  • pse rripi i sigurisë duhet vendosur gjithmonë, në ulëset e para dhe të pasme;
  • ku dhe si ulen fëmijët në makinë sipas moshës dhe gjatësisë;
  • si sillemi me përgjegjësi në makinë dhe në autobus.

1Rripi i sigurisë

Kur makina frenon papritur, trupi ynë vazhdon të lëvizë përpara. Rripi i sigurisë na mban në ulëse dhe na mbron nga goditja. Prandaj e vendosim në çdo udhëtim, edhe kur rruga është e shkurtër, edhe kur ulemi në ulësen e pasme.

Ndenjëse përforcuese Rripi mbi sup dhe mbi kofshë Ulësja e pasme: më e sigurta
Rripi vendoset saktë kur pjesa e poshtme kalon mbi kofshë, jo mbi bark, dhe pjesa e sipërme kalon mbi supe dhe mes gjoksit, jo mbi qafë.

2Ku ulet fëmija në makinë?

Vendi më i sigurt për fëmijët është ulësja e pasme. Fëmijët ulen në një ndenjëse të veçantë që përshtatet me moshën, peshën dhe gjatësinë e tyre:

Aktiviteti: Lidh fëmijën me ndenjësen e duhur

Kliko në të majtë, pastaj në të djathtë.

3Sjellja e përgjegjshme

Në makinëMos e shqetëso shoferin me zë të lartë ose duke lëvizur. Nga makina dil gjithmonë nga ana e trotuarit, kur makina ka ndaluar plotësisht.
Në stacionin e autobusitPrit autobusin larg buzës së rrugës. Hyr dhe dil vetëm kur autobusi ka ndaluar dhe dyert janë hapur plotësisht.
Pasi zbret nga autobusiMos kalo rrugën para ose prapa autobusit. Prit që autobusi të largohet, që të shohësh rrugën të lirë.
Shembull për të tjerëtNdihmo shokët më të vegjël dhe kujto prindërit për rripin. Në trafik jemi të gjithë përgjegjës për njëri-tjetrin.

Detyrë me prindërit

Në udhëtimin e ardhshëm me makinë, bëhu "kontrolluesi i rripave": para nisjes kontrollo nëse të gjithë e kanë vendosur rripin. Shkruaj në fletore si reaguan të tjerët.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: frontale. Metodat: verbale, demonstrim. Rezultatet: nxënësi sillet me përgjegjësi si pasagjer në automjet; kupton nevojën e rripit të sigurisë në ulëset e para dhe të pasme; lidh pozicionin e uljes në makinë me moshën. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria, edukimi qytetar.
6
Tema 2 · Mësimi 6 · Orët 19–20

Pajisjet mbrojtëse për biçikletën dhe mjetet e fëmijëve

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat pajisje mbrojtëse na duhen kur ngasim biçikletë, patinë, rrota ose skejtbord;
  • si vendoset saktë helmeta;
  • si e kontrollojmë biçikletën para nisjes.

1Pajisjet mbrojtëse

2Si vendoset helmeta? Rregulli 2–V–1

2V1
2 gishtaHelmeta qëndron dy gishta mbi vetulla, që ta mbrojë ballin.
VRripat anësore formojnë shkronjën V nën secilin vesh.
1 gishtNën rripin e mjekrës duhet të hyjë vetëm një gisht. Helmeta nuk duhet të lëvizë.

Aktiviteti: Kontrolli para nisjes

Kontrollo çdo pikë. Kur i shënon të gjitha, je gati për rrugë.

Detyrë praktike

Sille helmetën tënde në shkollë, ose përdor helmetën e kabinetit. Në çifte, vendosni helmetën njëri-tjetrit sipas rregullit 2–V–1 dhe kontrolloni nëse është vendosur saktë.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Lloji i orës: përpunim, ushtrime. Forma: frontale. Metodat: verbale, demonstrim, metodë e kombinuar. Rezultati: nxënësi përdor pajisje mbrojtëse kur nget biçikletën dhe mjetet e fëmijëve. Korrelacioni: Biologjia (njeriu dhe shëndeti), rregullorja e trafikut.
★
Fundi i temës 2

Përsëritje dhe vetëkontroll: Trafiku

AFjalorth i temës

BSi më shkoi kjo temë?

Çfarë do të bësh ndryshe tani kur je në rrugë? Shkruaj të paktën dy gjëra.

Projekt: Rruga ime e sigurt për në shkollë

Vizato hartën e rrugës nga shtëpia jote deri te shkolla. Shëno me jeshile vendkalimet dhe semaforët ku e kalon rrugën, kurse me të kuqe vendet e rrezikshme (kryqëzime pa semafor, rrugë pa trotuar, kthesa). Pranë çdo vendi të kuq shkruaj si sillesh për të qenë i sigurt. Prezantoje hartën para klasës.

1
Tema 3 · Mësimi 1 · Orët 21–22

Veglat dhe formatet për vizatim teknik

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat vegla përdorim për vizatim teknik dhe si i përdorim saktë;
  • çfarë janë formatet A4 dhe A3 dhe si përgatitet fleta e vizatimit.

1Pse vizatim teknik?

Para se të ndërtohet një shtëpi, një urë ose edhe një karrige, dikush e vizaton atë me saktësi. Vizatimi teknik është "gjuha" me të cilën inxhinierët, arkitektët dhe mjeshtrit kuptohen me njëri-tjetrin. Ai duhet të jetë i saktë, i pastër dhe i lexueshëm për këdo.

2Veglat e vizatimit

Shkronjat në laps: H do të thotë laps i fortë që bën vija të holla dhe të çelëta, B laps i butë që bën vija të trasha dhe të errëta, ndërsa HB është mesatar. Për vizatim teknik zakonisht përdorim H ose 2H për vijat e holla dhe HB për vijat e trasha.

3Formatet e letrës

Fletët për vizatim kanë madhësi të caktuara që quhen formate. Më shpesh përdorim A4 (210 × 297 mm) dhe A3 (297 × 420 mm). Fleta A3 është sa dy fletë A4 të vendosura krah njëra-tjetrës.

A4A4 A3 = 2 × A4 Korniza dhetabela e titullit
Në fletë vizatojmë një kornizë larg skajeve. Në këndin poshtë djathtas vendoset tabela e titullit me emrin, klasën, datën dhe emrin e vizatimit.

Aktiviteti: Për çfarë shërben vegla?

Kliko veglën, pastaj përdorimin e saj.

Detyrë

Në një fletë A4 vizato kornizën dhe tabelën e titullit sipas udhëzimeve të mësimdhënësit. Plotëso tabelën me emrin tënd, klasën dhe datën. Kjo fletë do të jetë fleta jote e parë e vizatimit teknik.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale; demonstrim verbal, grafika. Rezultati: nxënësi përdor saktë veglat e vizatimit teknik. Kompetenca: estetike. Korrelacioni: Matematika (konceptet themelore të gjeometrisë).
2
Tema 3 · Mësimi 2 · Orët 23–24

Llojet dhe trashësia e vijave

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat lloje vijash përdoren në vizatimin teknik;
  • çfarë tregon secila vijë dhe si vizatohet.

1Çdo vijë ka kuptimin e vet

Në vizatimin teknik nuk vizatojmë si të duam. Çdo lloj vije ka një kuptim të caktuar, që vizatimin ta lexojnë njësoj të gjithë.

2Shembull: vijat në një vizatim

120 e plotë e trashë: konturie ndërprerë: vrima e padukshmepikë-vizë: boshti i simetrisëe plotë e hollë: kuotat
Vrima në mes të pjesës nuk shihet nga jashtë, prandaj vizatohet me vijë të ndërprerë.

Aktiviteti: Cila vijë përdoret?

Për secilën pjesë të vizatimit zgjidh vijën e duhur.

Ushtrim në fletore

Në fletën A4 me kornizë vizato me vizore nga tri vija të gjata 10 cm për çdo lloj vije: e plotë e trashë, e plotë e hollë, e ndërprerë dhe pikë-vizë. Kujdes që vijat e njëjta të kenë trashësi të njëjtë.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale; demonstrim verbal, metoda e punimeve grafike. Rezultati: nxënësi vizaton në mënyrë të pavarur (vija paralele, normale, kënde, figura gjeometrike). Korrelacioni: Matematika.
3
Tema 3 · Mësimi 3 · Orët 25–26

Vizatimi gjeometrik me vizore dhe trekëndësha

Në këtë mësim do të mësosh:

  • të vizatosh vija paralele dhe vija pingule (normale);
  • të vizatosh kënde me ndihmën e dy trekëndëshave.

1Vijat paralele

Vijat paralele nuk takohen kurrë, si shinat e trenit. I vizatojmë me dy trekëndësha:

  1. Vendos njërin trekëndësh me një brinjë mbi vijën e dhënë.
  2. Vendos trekëndëshin e dytë ngjitur me të, si mbështetje, dhe mbaje fort.
  3. Rrëshqit trekëndëshin e parë përgjatë të dytit dhe vizato vija të reja. Të gjitha janë paralele me të parën.

2Vija pingule (normalja)

Vija pingule e pret vijën tjetër nën kënd të drejtë, 90°. Vendos këndin e drejtë të trekëndëshit mbi vijën e dhënë dhe vizato përgjatë brinjës tjetër.

Vija paraleleVija pingule (90°)

3Këndet me trekëndësha

Trekëndëshat kanë kënde prej 30°, 45°, 60° dhe 90°. Kur i bashkojmë ose i zbresim, marrim kënde të tjera, si 15°, 75°, 105° ose 135°.

Ndërtuesi i këndeve

Zgjidh dy kënde dhe veprimin. Provo të ndërtosh: 75°, 105°, 15° dhe 135°.
Këndi i parë
Veprimi
Këndi i dytë

Ushtrim në fletën A4

Vizato: pesë vija paralele me largësi 1 cm, dy vija pingule, dhe këndet 30°, 45°, 60°, 75° e 105°. Pranë secilit kënd shkruaj madhësinë e tij.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale. Rezultati: vizaton vija paralele, normale në një vijë të dhënë dhe kënde me vizore e trekëndësha. Korrelacioni: Matematika.
4
Tema 3 · Mësimi 4 · Orët 27–28

Kuotimi: si shënohen masat në vizatim

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat janë pjesët e një kuote;
  • si lexohen masat në një vizatim teknik.

1Pjesët e kuotës

Që një mjeshtër ta bëjë pjesën saktë, në vizatim duhet të shkruhen masat. Kjo quhet kuotim. Masat në vizatimin teknik shkruhen në milimetra, pa e shkruar njësinë "mm".

150 1 Vijat ndihmëse2 Vija e kuotës3 Kufizuesit (shigjetat)4 Numri i kuotës
1 Vijat ndihmëseVija të holla që zgjatin skajet e pjesës jashtë konturit.
2 Vija e kuotësVijë e hollë, paralele me gjatësinë që matim, mes vijave ndihmëse.
3 KufizuesitShigjetat në të dy skajet e vijës së kuotës.
4 Numri i kuotësMasa në milimetra, e shkruar mbi vijën e kuotës, në mes.

Aktiviteti: Lexo vizatimin

Shiko kuotat në vizatimin e pjesës dhe përgjigju pyetjeve më poshtë.
80505020

Aktiviteti: Rendit hapat e kuotimit

Kliko hapat sipas radhës së saktë.

Ushtrim

Mat librin e teknikës me vizore. Vizato në fletë një drejtkëndësh që e paraqet dhe kuotoje gjatësinë e gjerësinë në milimetra.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale. Elementet e kuotës: vijat ndihmëse, vija e kuotës, kufizuesit, numri i kuotës. Rezultati: nxënësi lexon saktë vizatimin teknik. Korrelacioni: Matematika.
5
Tema 3 · Mësimi 5 · Orët 29–30

Skica, shkalla dhe vizatimi teknik i një objekti

Në këtë mësim do të mësosh:

  • dallimin mes skicës dhe vizatimit teknik;
  • çfarë është shkalla e vizatimit;
  • të vizatosh vetë një objekt të thjeshtë me vija dhe kuota.

1Nga skica te vizatimi teknik

SkicaVizatim me dorë të lirë, pa vizore. E bëjmë shpejt, që ta shënojmë idenë dhe masat.
Vizatimi teknikVizatim i saktë me vegla, me lloje vijash, me kuota dhe në shkallë të caktuar.

2Shkalla e vizatimit

Disa objekte janë shumë të mëdha për fletën, e disa shumë të vogla. Prandaj i vizatojmë të zvogëluara ose të zmadhuara. Kjo quhet shkallë.

1 : 1Madhësi e njëjtë me objektin e vërtetë.
1 : 2Dy herë më i vogël. 10 cm në realitet bëhen 5 cm në fletë.
2 : 1Dy herë më i madh, për objekte të vogla.

Llogaritësi i shkallës

Shkruaj masat e vërteta të objektit dhe zgjidh shkallën.

Detyrë praktike

Zgjidh një objekt të thjeshtë (një kuti, një gomë ose një kub druri). Bëj fillimisht skicën me dorë dhe shëno masat. Pastaj, në fletën A4, bëj vizatimin teknik me vegla, në shkallë të përshtatshme, me lloje vijash dhe kuota.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale. Rezultatet: lexon saktë vizatimin teknik; vizaton në mënyrë të pavarur një objekt të thjeshtë me skicë dhe vizatim teknik (llojet e vijave, shkalla, kuotimi).
6
Tema 3 · Mësimi 6 · Orët 31–32

Transferimi i të dhënave mes pajisjeve TIK

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si kalojmë foto, tekste dhe skedarë nga një pajisje te tjetra;
  • si i ruajmë të dhënat dhe si sillemi me përgjegjësi.

1Mënyrat e transferimit

TelefoniKablloja USBBluetoothTabletiRuajtja në reMemoria USB

2Rregulla të mira

  • Para se të lidhësh një USB të huaj, pyet mësimdhënësin ose prindërit, sepse mund të ketë viruse.
  • Emërtoji skedarët qartë, p.sh. Vizatimi_1_Arta.jpg, që t’i gjesh shpejt.
  • Mbaj një kopje rezervë të punëve të rëndësishme.
  • Mos dërgo dhe mos publiko foto të shokëve pa lejen e tyre.
  • Pas përdorimit, hiqe USB-në në mënyrë të sigurt nga kompjuteri.

Aktiviteti: Me kabllo apo pa kabllo?

Zgjidh si bëhet transferimi.

Ushtrim në çifte

Bëni një foto të vizatimit tuaj teknik me telefon ose tablet. Kalojeni foton në kompjuterin e kabinetit me kabllo ose me Bluetooth, ruajeni në një dosje me emrin tuaj dhe emërtojeni saktë.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, në çifte; të mësuarit përmes kërkimit. Rezultatet: transmeton të dhëna midis pajisjeve TIK; merr përgjegjësi për punën. Kompetencat: dixhitale, puna me të dhënat. Korrelacioni: Informatika.
7
Tema 3 · Mësimi 7 · Orët 33–34

Përpunimi i fotografisë dhe dokumenti i parë në kompjuter

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si ndryshohen ndriçimi dhe kontrasti i një fotografie;
  • si pritet një pjesë e fotografisë;
  • si krijohet dhe ruhet një dokument në programin e tekstit.

1Programet për fotografi

Në kompjuter dhe telefon ka programe të thjeshta për përpunimin e fotografive. Veprimet bazë janë:

NdriçimiE bën foton më të çelët ose më të errët.
KontrastiRrit ose zvogëlon dallimin mes pjesëve të çelëta dhe të errëta.
PrerjaMban vetëm pjesën që na intereson dhe heq pjesën tjetër.

Provo vetë: redaktori i fotos

Lëviz rrëshqitësit dhe prit pjesë të ndryshme të fotos.
Prerja

2Dokumenti i parë në programin e tekstit

  1. Hap programin e tekstit (p.sh. Word, LibreOffice Writer ose Google Docs).
  2. Shkruaj titullin dhe disa fjali për temën që të jep mësimdhënësi.
  3. Ruaje dokumentin me Ruaj si, në dosjen tënde, me një emër të qartë.
  4. Kontrollo drejtshkrimin dhe ruaje përsëri pas çdo ndryshimi.

Detyrë: Fotoja e vizatimit tim

Merr foton e vizatimit tënd teknik nga mësimi i kaluar. Prite që të duket vetëm vizatimi, rregullo ndriçimin dhe kontrastin që vijat të duken qartë. Pastaj krijo një dokument teksti me titullin "Vizatimi im teknik" dhe shkruaj tri fjali për të. Fotografinë dhe dokumentin do t’i përdorim në mësimin tjetër.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale. Rezultati: zbaton procedurat bazë të përpunimit të imazhit dixhital në kompjuter (ndriçimi, kontrasti, prerja); krijon një dokument në përpunues teksti. Korrelacioni: Arti figurativ, Gjuha shqipe, Informatika.
8
Tema 3 · Mësimi 8 · Orët 35–36

Formatimi i tekstit dhe kërkimi në internet

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si formatohet teksti dhe si futet një fotografi në dokument;
  • si kërkojmë në internet dhe si dallojmë burimet e besueshme.

1Formatimi i tekstit

Formatimi e bën dokumentin më të bukur dhe më të lehtë për t’u lexuar. Mjetet më të përdorura janë: shkronja të trasha, të pjerrëta, të nënvizuara, madhësia e shkronjave, ngjyra dhe drejtimi i tekstit (majtas, në qendër, djathtas).

Provo vetë: formato titullin

Detyra: bëje titullin të trashë, në qendër, të madh dhe me ngjyrë blu.
Vizatimi im teknik

Në këtë dokument tregoj si e vizatova objektin tim, cilat vegla përdora dhe cilat vija.

Fotografia e futur me Fut → Foto

2Kërkimi i zgjuar në internet

  1. Shkruaj fjalë kyçe të shkurtra, p.sh. "llojet e vijave vizatim teknik", jo një pyetje të gjatë.
  2. Lexo disa rezultate dhe krahasoji.
  3. Prefero faqet e shkollave, institucioneve, enciklopedive dhe librave.
  4. Kur përdor një foto ose tekst nga interneti, shëno nga e more (burimin).
  5. Mos shkruaj kurrë të dhënat e tua personale në faqe që nuk i njeh.

Aktiviteti: Burim i besueshëm apo jo?

Zgjidh për secilin burim.

Detyrë: Dokumenti im i plotë

Hap dokumentin nga mësimi i kaluar. Formato titullin, fut foton e vizatimit tënd dhe shto një paragraf me informacione që i gjete në internet për vizatimin teknik. Në fund shkruaj burimin. Ruaje dhe dërgoja mësimdhënësit sipas udhëzimit.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Ushtrime; frontale, individuale; metoda tekstuale, të mësuarit përmes kërkimit. Rezultatet: përdor program përpunimi teksti për një dokument me elementë grafikë; përdor shërbimet e internetit për kërkim; paraqet ide me TIK. Kompetencat: dixhitale, sipërmarrje, puna me të dhënat. Korrelacioni: Informatika, Gjuha shqipe (drejtshkrimi), Arti figurativ.
★
Fundi i temës 3

Përsëritje: Edukimi teknik dhe digjital

AFjalorth i temës

BSi më shkoi kjo temë?

Cila pjesë të pëlqeu më shumë: vizatimi me vegla apo puna në kompjuter? Pse?

Projekt: Kartela ime teknike

Zgjidh një objekt nga shtëpia (një kuti, një raft i vogël, një lodër prej druri). Bëj skicën, pastaj vizatimin teknik në A4 me kuota dhe shkallë. Fotografoje, përpunoje foton dhe bëj një dokument me titull, foto dhe përshkrim. Ky është "kartoni teknik" i objektit tënd.

1
Tema 4 · Mësimi 1 · Orët 37–38

Burimet natyrore: energjia, materialet dhe mbeturinat

Në këtë mësim do të mësosh:

  • dallimin mes burimeve të ripërtëritshme dhe të paripërtëritshme të energjisë;
  • si kursejmë energji dhe pse është e rëndësishme;
  • si i ndajmë dhe i riciklojmë mbeturinat.

1Burimet e energjisë

Toka na jep gjithçka që na duhet: ujë, dru, gurë, metale, naftë dhe energji. Këto quhen burime natyrore. Burimet e energjisë ndahen në dy grupe:

Të ripërtëritshmeNuk mbarojnë, sepse natyra i krijon vazhdimisht: dielli, era, uji që rrjedh, biomasa (druri, mbetjet bimore) dhe nxehtësia e Tokës.
Të paripërtëritshmeKrijohen për miliona vjet dhe një ditë mbarojnë: qymyri, nafta dhe gazi natyror. Kur digjen, e ndotin ajrin.
Panelet dielloreTurbinat e erësHidrocentraliTermocentrali me qymyr
Tre burimet e para nuk mbarojnë dhe nuk e ndotin ajrin. Termocentrali djeg qymyr: një burim që mbaron dhe e ndot ajrin.

2Si kursejmë energji?

  • Fikim dritat dhe pajisjet kur dalim nga dhoma.
  • Nuk e lëmë televizorin ose kompjuterin në gatishmëri gjithë natën.
  • Përdorim llamba LED, që harxhojnë shumë më pak energji.
  • E mbajmë derën e frigoriferit hapur sa më pak.
  • Në dimër mbyllim dritaret kur ngrohja punon dhe ajrosim shkurt, por fort.

Kur kursejmë energji, paguajmë më pak, harxhojmë më pak burime dhe e ndotim më pak mjedisin.

3Mbeturinat dhe riciklimi

Mbeturinat e hedhura kudo e ndotin tokën, ujin dhe dëmtojnë kafshët. Rregulli i artë ka tri hapa:

1 ZvogëloBli dhe përdor vetëm atë që të duhet, p.sh. përdor shishe uji që mbushet.
2 RipërdorJepu sendeve jetë të re: kavanozi bëhet mbajtëse lapsash.
3 RicikloNdaji mbeturinat në kontejnerë të veçantë, që të përpunohen në materiale të reja.

Aktiviteti: E ripërtëritshme apo jo?

Zgjidh për secilin burim energjie.

Aktiviteti: Ku e hedhim?

Zgjidh kontejnerin e duhur për secilën mbeturinë.

Detyrë: Detektivi i energjisë

Gjatë një mbrëmjeje në shtëpi, numëro sa drita dhe pajisje janë ndezur pa nevojë. Shkruaj tri ide se si mund të kursejë energji familja jote.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, në çifte, në grupe. Rezultatet: liston dallimet mes burimeve të energjisë; shpjegon përdorimin e burimeve të ripërtëritshme; tregon mënyrat dhe arsyet e kursimit të energjisë; tregon nevojën e menaxhimit të mbeturinave. Korrelacioni: Gjeografia, Natyra dhe shoqëria.
2
Tema 4 · Mësimi 2 · Orët 39–40

Materialet natyrore: llojet, vetitë dhe përdorimi

Në këtë mësim do të mësosh:

  • cilat janë materialet natyrore dhe nga vijnë ato;
  • cilat janë vetitë e materialeve;
  • pse zgjedhim një material të caktuar për një produkt.

1Nga vijnë materialet?

2Vetitë e materialeve

Kur zgjedhim materialin për një send, mendojmë për vetitë e tij:

FortësiaSa e lehtë ose e vështirë është ta gërvishtësh ose ta presësh.
ElasticitetiA kthehet në formën e mëparshme pasi e përkulim?
PeshaSa i rëndë ose i lehtë është materiali.
Qëndrueshmëria ndaj ujitA e lëshon ujin apo e thith atë?
NgrohtësiaA e mban nxehtësinë, si leshi?
Eksperiment i vogël: vendos në ujë një copë dru, një gur, një copë leshi dhe një copë letre. Cilat notojnë? Cilat e thithin ujin? Shëno çfarë vëren.

Aktiviteti: Materiali dhe përdorimi

Kliko materialin, pastaj produktin për të cilin është më i përshtatshëm.

Eksperimenti: Noton apo fundoset?

Parashiko çfarë ndodh kur e vendosim sendin në ujë. Pastaj provoje në klasë!

Detyrë: Koleksioni i materialeve

Mblidh në një kuti mostra të vogla materialesh natyrore: copë druri, lesh, pambuk, lëkurë, gur, rërë, letër. Ngjiti në karton dhe shkruaj pranë secilit emrin dhe një veti.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim; frontale, në grupe; demonstrim i ushtrimeve laboratorike. Rezultati: lidh vetitë e materialeve natyrore me përdorimin e tyre. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria, Arti figurativ.
3
Tema 4 · Mësimi 3 · Orët 41–42

Druri: nga pylli te produkti

Në këtë mësim do të mësosh:

  • rrugën e drurit nga pema deri te sendi i gatshëm;
  • llojet e drurit dhe materialet prej druri;
  • si përpunohet druri.

1Rruga e drurit

Pylli duhet ruajtur: për çdo pemë të prerë duhet të mbillet një e re. Pyjet na japin oksigjen dhe janë shtëpia e shumë kafshëve.

2Llojet e drurit

Dru i fortëLisi, ahu, arra. I rëndë dhe i qëndrueshëm, për mobilie dhe dysheme.
Dru i butëPisha, bredhi. I lehtë dhe pritet më lehtë, për ndërtim dhe modele.
Materiale prej druriKompensata (fletë druri të ngjitura), pllakat nga ashklat dhe tallashi i shtypur.

3Përpunimi i drurit

Matja dhe shënimiMe vizore dhe laps.
PrerjaMe sharrë.
ShpimiMe shpues.
LëmimiMe letër zmerile, që sipërfaqja të bëhet e lëmuar.
BashkimiMe ngjitës druri, gozhdë ose vida.
MbrojtjaMe llak ose bojë, që druri të mos dëmtohet nga uji.

Aktiviteti: Rendit rrugën e drurit

Kliko hapat sipas radhës.

Hulumtim

Gjej në shtëpi pesë sende prej druri. Për secilin shkruaj: a është dru i fortë apo i butë (pyet të rriturit), apo kompensatë, dhe si është mbrojtur (llak, bojë apo pa mbrojtje).

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Ushtrime; frontale, individuale; të mësuarit përmes kërkimit. Rezultati: njeh teknologjitë e përpunimit të drurit. Kompetencat: qëndrim i përgjegjshëm ndaj mjedisit dhe shëndetit, puna me të dhënat.
4
Tema 4 · Mësimi 4 · Orët 43–44

Si prodhohen letra, tekstili dhe lëkura

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si bëhet letra nga druri dhe pse riciklojmë letrën;
  • si bëhet pëlhura nga fijet;
  • si përpunohet lëkura.

1Letra

Letra e vjetër mund të riciklohet disa herë. Kështu priten më pak pemë dhe harxhohet më pak ujë dhe energji.

2Tekstili

Fijet bimorePambuku dhe liri.
Fijet shtazoreLeshi i deleve dhe mëndafshi nga krimbi i mëndafshit.
Fijet artificialePoliestri, najloni, që bëhen në fabrika.

3Lëkura

Lëkura merret nga kafshët që rriten për ushqim. Ajo pastrohet, pastaj regjet: përpunohet me lëndë të veçanta që të mos prishet dhe të bëhet e butë. Në fund ngjyroset. Nga lëkura bëhen këpucë, çanta, rripa dhe topa.

Aktiviteti: Rendit prodhimin e letrës

Kliko hapat sipas radhës.

Eksperiment: Letër e ricikluar

Me mësimdhënësin: grisni letër të vjetër në copa, lëreni në ujë një natë, bluajeni në një masë, shtrijeni në një rrjetë të hollë, shtypeni dhe thajeni. Keni bërë letrën tuaj të ricikluar!

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim; frontale, në grupe; kërkimi dhe metoda e kombinuar. Rezultati: shpjegon prodhimin e letrës, tekstileve dhe lëkurës. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria, Arti figurativ.
5
Tema 4 · Mësimi 5 · Orët 45–46

Nga ideja në produkt: përpunimi dhe bashkimi i materialeve

Në këtë mësim do të mësosh:

  • hapat që na çojnë nga një ide te një produkt i gatshëm;
  • si priten, bashkohen dhe mbrohen druri, letra, tekstili dhe lëkura.

1Algoritmi "nga ideja në realizim"

Një algoritëm është një radhë hapash që i ndjekim për të arritur një qëllim. Çdo punë praktike në kabinet e ndjek këtë radhë:

  1. Ideja: çfarë dua të bëj dhe për çfarë shërben?
  2. Skica: e vizatoj idenë dhe shënoj masat.
  3. Plani: zgjedh materialet dhe veglat.
  4. Matja dhe shënimi në material.
  5. Prerja e pjesëve.
  6. Bashkimi i pjesëve.
  7. Mbrojtja dhe zbukurimi: llak, bojë, dekorim.
  8. Kontrolli: a punon ashtu si e kam menduar?

2Si përpunohet secili material?

MaterialiPrerjaBashkimiMbrojtja
Letra, kartoniGërshërë, thikë modelimi me mësimdhënësinNgjitës letre, shirit ngjitësLlak ose ngjyra
DruriSharrë modelimiNgjitës druri, gozhdëLëmim me zmerile, llak
TekstiliGërshërë për pëlhurëQepje me gjilpërë, ngjitës tekstiliQepje e skajeve që të mos shthuren
LëkuraGërshërë të fortaNgjitës i fortë, qepjeKrem për lëkurë

Aktiviteti: Rendit hapat e punës

Kliko hapat sipas radhës së algoritmit.

Detyrë

Mendo një send të vogël që do të doje ta bëje vetë (p.sh. një shënjues libri). Shkruaj në fletore tetë hapat e algoritmit për të.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Ushtrime, përpunim; frontale, individuale; metoda e punës praktike. Rezultatet: shpjegon algoritmin "nga ideja në realizim"; shpjegon metodat e përpunimit të drurit, letrës, tekstileve dhe lëkurës; bën një sekuencë operacionesh.
6
Tema 4 · Mësimi 6 · Orët 47–48

Veglat për përpunimin me dorë

Në këtë mësim do të mësosh:

  • emrat dhe përdorimin e veglave për përpunimin me dorë;
  • si i përdorim ato saktë dhe në mënyrë të sigurt.

1Veglat tona

2Siguria me veglat

  • Materialin e fiksojmë me kapëse para se ta presim me sharrë.
  • Dora tjetër qëndron gjithmonë larg vijës së prerjes.
  • Sharrën e lëvizim ngadalë, pa e shtypur fort.
  • Zmerilen e përdorim në drejtim të fijeve të drurit dhe pluhurin e pastrojmë me furçë, jo duke fryrë.
  • Pas punës i kthejmë veglat në vend dhe lajmë duart.

Aktiviteti: Gjej veglën në mur

Lexo detyrën dhe kliko veglën e duhur në mur.
GLU

Aktiviteti: Cila vegël?

Kliko punën, pastaj veglën e duhur.

Ushtrim praktik

Në kabinet, me mbikëqyrjen e mësimdhënësit: fikso një copë kompensate me kapëse, prit një drejtkëndësh 5 × 8 cm me sharrë modelimi, lëmo skajet me zmerile dhe ngjit mbi të një copë tekstili ose lëkure.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Përpunim, ushtrime; frontale, individuale; punë praktike. Rezultatet: pret, bashkon dhe mbron letrën, tekstilin, lëkurën dhe drurin; përdor në mënyrë korrekte dhe të sigurt gërshërët, sharrën e modelimit, letrën zmerile dhe kapëset.
7
Tema 4 · Mësimi 7 · Orët 49–50

Punëtoria 1: Kuti dhuratash nga kartoni

Në këtë mësim do të:

  • planifikosh punën dhe menaxhimin e mbetjeve para se ta fillosh;
  • vizatosh rrjetën e një kubi me masa të sakta;
  • presësh, palosësh dhe ngjitësh kartonin pastër.

1Materialet dhe veglat

MaterialetKarton i hollë A4 (rreth 200–250 g/m²), ngjitës letre, letër me ngjyra ose ngjyra për zbukurim.
VeglatVizore, laps, gomë, gërshërë, një majë e topitur (p.sh. stilolaps pa bojë) për shënimin e palosjeve.
MasatKubi 60 × 60 × 60 mm. Rrjeta zë rreth 180 × 240 mm, pra hyn në një fletë A4.
KohaOra 49: vizatimi dhe prerja. Ora 50: palosja, ngjitja, zbukurimi.

2Rrjeta e kubit

Një kub ka 6 faqe katrore. Kur e "hapim", marrim një rrjetë në formë kryqi. Skajet e vogla të verdha shërbejnë për ngjitje.

6060 kapakufundiana Vija e kuqe me ndërprerje: vendi i palosjesE verdhë: skajet për ngjitje (10 mm), të prera pjerrët

3Hapat e punës

  1. Vizato me vizore 6 katrorët 60 × 60 mm si në vizatim. Kontrollo çdo katror me vizore.
  2. Shto skajet për ngjitje 10 mm të gjera, me cepat të prerë pjerrët.
  3. Shëno vijat e palosjes duke tërhequr majën e topitur përgjatë vizores (palosja del e drejtë).
  4. Prite rrjetën nga ana e jashtme e vijës, pa i prerë skajet.
  5. Palose përgjatë çdo vije me ndihmën e vizores.
  6. Vendos pak ngjitës në skaje dhe ngjiti një nga një; mbaji të shtypura 20 sekonda.
  7. Zbukuroje kutinë dhe shkruaj për kë është dhurata.

Gabimet e zakonshme dhe si shmangen

  • Prerja e skajeve për ngjitje bashkë me mbeturinat: shënoji me laps para se të presësh.
  • Palosje të shtrembra: shëno gjithmonë palosjet me vizore dhe majë të topitur.
  • Shumë ngjitës: kartoni lagët dhe shtrembërohet. Mjafton një shtresë e hollë.
  • Katrorë të pabarabartë: kuti që nuk mbyllet. Mat çdo brinjë dy herë.

Për ata që mbarojnë shpejt: varianti më i vështirë

Bëj kutinë me kapak më vete: kapaku është një rrjetë e njëjtë, por me katror 64 mm dhe me anë vetëm 15 mm të larta. Ose provo një kuti në formë prizmi gjashtëkëndor.

✎Plani im i punës

Plotëso planin para se të fillosh. Teksti ruhet në këtë pajisje dhe mund ta kopjosh.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 49–50: punimi i një modeli nga letra; ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultati: krijon një plan për krijimin e një produkti të thjeshtë dhe një plan të menaxhimit të mbetjeve. Kompetencat: qëndrim i përgjegjshëm ndaj mjedisit, komunikimi, bashkëpunimi. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria (materialet dhe përdorimet e tyre).
8
Tema 4 · Mësimi 8 · Orët 51–52

Punëtoria 2: Kukull gishti nga filci

Në këtë mësim do të:

  • presësh tekstilin sipas një shablloni;
  • qepësh me dorë me një qepje të thjeshtë;
  • bësh në mënyrë të pavarur një model të thjeshtë dhe të ruash mbetjet për punë të tjera.

1Materialet dhe veglat

MaterialetFilc ose copa tekstili të ricikluar (rreth 12 × 10 cm), pe me ngjyrë, kopsa të vogla ose copa filci për sytë.
VeglatLetër për shabllon, laps, gërshërë për pëlhurë, gjilpërë me majë të rrumbullakët, karfica, ngjitës tekstili.
MasatKukulla 50 × 80 mm, që të hyjë lehtë në gisht.
SiguriaGjilpërat dhe karficat i mbajmë në jastëkun e gjilpërave, kurrë në gojë.

2Shablloni

Vizato shabllonin në letër, prite dhe përdore për të prerë dy copë të njëjta filci.

5080 Vija e kuqe: qepja, 5 mm nga skajiKukulla e gatshmehapur poshtë

3Hapat e punës

  1. Vizato dhe prit shabllonin prej letre 50 × 80 mm.
  2. Vendos dy copat e filcit njëra mbi tjetrën, mbërtheji me karfica dhe vendos shabllonin sipër.
  3. Prit rreth shabllonit të dyja copat njëherësh.
  4. Fut perin në gjilpërë dhe bëj nyje në fund të perit.
  5. Qep me qepje "para-mbrapa" 5 mm nga skaji, nga një anë poshtë rreth kokës deri te ana tjetër. Lëre të hapur poshtë.
  6. Mbyll qepjen me dy-tri nyje dhe prit perin.
  7. Shto sytë, gojën, veshët ose flokët me filc, kopsa ose pe.

Gabimet e zakonshme dhe si shmangen

  • Kukull shumë e ngushtë që nuk hyn në gisht: provoje shabllonin në gisht para prerjes.
  • Qepje shumë afër skajit, që shqyhet: qep 5 mm nga skaji.
  • Pe pa nyje që del jashtë: bëj gjithmonë nyje në fillim dhe në fund.
  • Copa të prera veç e veç që nuk përputhen: prit të dyja copat njëherësh.

Për ata që mbarojnë shpejt: varianti më i vështirë

Bëj një familje kukullash për një shfaqje të vogël me kukulla: një kafshë me veshë dhe këmbë, një personazh me kapelë dhe shkruani një dialog të shkurtër.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 51–52: punimi i një modeli nga tekstilet; ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultatet: menaxhimi i mbetjeve; bën në mënyrë të pavarur një model të thjeshtë. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria (materialet dhe përdorimet e tyre).
9
Tema 4 · Mësimi 9 · Orët 53–56

Punëtoria 3: Mbajtëse lapsash nga druri

Në këtë mësim do të:

  • gjesh informacion për modelin me TIK dhe internet;
  • vizatosh skicën dhe vizatimin teknik me kuota;
  • zgjedhësh materialet dhe veglat, të masësh, shënosh, presësh dhe bashkosh drurin.

1Vizatimi teknik me kuota (ora 53)

Para punës bëjmë vizatimin teknik. Masat janë në milimetra. Kujdes: kompensata ka trashësi 4 mm dhe kjo duhet llogaritur.

80100 80 Pamja përparaPamja nga larttrashësia 4 Shkalla 1 : 1Masat në mm
Fundi1 copë 80 × 80 mm
Ana përpara dhe prapa2 copë 80 × 100 mm
Anët majtas dhe djathtas2 copë 72 × 100 mm (80 − 2 × 4 mm trashësi)
Gjithsejrreth 80 × 480 mm kompensatë 4 mm

2Plani i katër orëve

Ora 53Kërkim në internet për ide, skica dhe vizatimi teknik me kuota.
Ora 54Matja dhe shënimi i pesë pjesëve në kompensatë; prerja me sharrë modelimi.
Ora 55Lëmimi i skajeve me zmerile dhe provimi i pjesëve pa ngjitës.
Ora 56Ngjitja me kapëse, pastrimi i ngjitësit, llakimi ose ngjyrosja.

3Hapat e punës

  1. Shëno pjesët në kompensatë me vizore dhe këndore. Lër 2–3 mm hapësirë mes pjesëve për prerjen.
  2. Fikso kompensatën me kapëse në tavolinë, me vijën e prerjes jashtë tavolinës.
  3. Prit me sharrë modelimi ngadalë, nga ana e jashtme e vijës.
  4. Lëmo skajet me zmerile të mbështjellë rreth një copë druri.
  5. Provo pjesët pa ngjitës: a përputhen?
  6. Ngjit fundin dhe anët, shtrëngoji me kapëse dhe fshi menjëherë ngjitësin që del.
  7. Pas tharjes, lëmo lehtë dhe lyej me llak në një dhomë të ajrosur.

Gabimet e zakonshme dhe si shmangen

  • Harrimi i trashësisë së kompensatës, që lë boshllëqe ose e bën kutinë më të madhe: anët anësore janë 72 mm, jo 80.
  • Prerja mbi vijë ose brenda saj: prit gjithmonë nga ana e jashtme e vijës.
  • Ngjitësi i tharë mbi dru, ku llaku nuk kap: fshije me leckë të lagur sa është i freskët.
  • Prerje me shtypje të fortë, që thyen tehun e sharrës: lëviz sharrën ngadalë dhe drejt.

Për ata që mbarojnë shpejt: varianti më i vështirë

Bëj mbajtësen me dy ndarje: një për lapsat dhe një më e ulët për gomat dhe mprehësen. Vizato fillimisht vizatimin teknik të ri me kuota.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 53–56: punimi i një modeli nga druri; ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultatet: gjen në mënyrë të pavarur informacion me TIK dhe internet; planifikon aktivitete; vizaton skicën dhe vizatimin teknik; zgjedh materiale dhe mjete; mat dhe shënon modelin. Korrelacioni: Natyra dhe shoqëria (materialet dhe përdorimet e tyre).
★
Fundi i temës 4

Përsëritje: Burimet dhe prodhimi

AFjalorth i temës

BSi më shkoi kjo temë?

Cili model të doli më mirë dhe pse? Çfarë do të bëje ndryshe herën tjetër?

1
Tema 5 · Mësimi 1 · Orët 57–58

Projekti ynë: ideja, ekipi dhe plani

Në këtë mësim do të:

  • zgjedhësh me ekipin një projekt dhe ta arsyetosh zgjedhjen;
  • ndani rolet në ekip;
  • bëni planin e projektit dhe kalendarin e punës.

1Zgjidh projektin

Me shokun ose me grupin zgjidhni një nga këto ide, ose propozoni një ide tuajën mësimdhënësit:

Udhëzuesi i projektit tuaj

Zgjidh projektin e ekipit. Udhëzimet më poshtë ndryshojnë sipas projektit.

2Rolet në ekip

Në një ekip të mirë secili ka një detyrë, por të gjithë ndihmojnë njëri-tjetrin. Rolet mund t’i ndërroni gjatë punës.

UdhëheqësiKujdeset që ekipi të ndjekë planin dhe kohën.
ProjektuesiVizaton skicën dhe vizatimin teknik.
MjeshtriMat, pret dhe bashkon pjesët me kujdes.
ShkruesiMban ditarin e projektit dhe bën foto të punës.

3Kalendari i punës

✎Plani i projektit

✎Ditari i projektit

Shkruaj shkurt: çfarë bëmë sot, çfarë problemi kishim dhe si e zgjidhëm.

Aktiviteti: Kush çfarë bën në ekip?

Kliko rolin, pastaj detyrën e tij.

Aktiviteti: Si sillemi në ekip?

Zgjidh për secilën sjellje.
Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 57–58: punimi i objekteve/modeleve me përpunim manual dhe bashkim të letrës, drurit, tekstileve, lëkurës; ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultatet: punon me dorë një objekt/model të thjeshtë me teknika dhe mjete të përshtatshme; merr pjesë aktive në çift ose grup sipas rolit dhe tregon respekt; ndihmon nxënësit e tjerë. Kompetencat: zgjidhja e problemeve, dixhitale, estetike. Korrelacioni: Informatika (kërkimi në internet), Arti figurativ.
2
Tema 5 · Mësimi 2 · Orët 59–60

Faza 2: Skica, vizatimi teknik dhe lista e materialeve

Në këtë mësim do të:

  • kthesh idenë në skicë dhe në vizatim teknik me kuota;
  • bësh listën e saktë të materialeve dhe veglave;
  • e kontrollosh dokumentacionin para se të filloni punën.

1Nga ideja te vizatimi

  1. Bëj një skicë me dorë nga disa anë dhe shëno masat kryesore.
  2. Vendos shkallën: modeli i madh vizatohet 1 : 2, i vogli 1 : 1.
  3. Vizato vizatimin teknik me vegla, me vija të sakta dhe kuota në mm (si në Temën 3).
  4. Shëno çdo pjesë me numër dhe bëj listën e pjesëve.
  5. Trego vizatimin te mësimdhënësi para se të presësh.

Udhëzuesi i projektit tuaj

Zgjidh projektin e ekipit. Udhëzimet më poshtë ndryshojnë sipas projektit.

Lista e kontrollit të dokumentacionit

Shëno çfarë keni përfunduar.

✎Ditari i projektit

Shkruaj shkurt: çfarë bëmë sot, çfarë problemi kishim dhe si e zgjidhëm.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 59–60: punimi i objekteve/modeleve (faza e dokumentacionit); ushtrime; punë në çifte. Rezultatet: punon me dorë një objekt/model të thjeshtë; merr pjesë aktive sipas rolit; ndihmon nxënësit e tjerë. Kompetencat: kompetenca e të mësuarit, estetike, sipërmarrja. Korrelacioni: Arti figurativ (forma).
3
Tema 5 · Mësimi 3 · Orët 61–64

Faza 3: Përpunimi: matja, shënimi dhe prerja

Në këtë mësim do të:

  • masësh dhe shënosh pjesët sipas vizatimit;
  • presësh dhe përpunosh materialet me veglat e duhura;
  • punosh në mënyrë të sigurt dhe me kursim materiali.

1Rregullat e artë të punëtorisë

  1. Mat dy herë, prit një herë.
  2. Vendosi pjesët afër njëra-tjetrës në material, që të mbetet sa më pak mbeturinë.
  3. Prit nga ana e jashtme e vijës dhe lëmo deri te vija.
  4. Fikso materialin me kapëse para se ta presësh me sharrë.
  5. Shëno çdo pjesë të prerë me numrin e saj nga lista.
  6. Mbetjet i ndajmë: letra, druri, tekstili dhe plastika veç e veç.

Udhëzuesi i projektit tuaj

Zgjidh projektin e ekipit. Udhëzimet më poshtë ndryshojnë sipas projektit.

Aktiviteti: Punë e mirë apo gabim?

Vlerëso secilën sjellje në punëtori.

✎Ditari i projektit

Shkruaj shkurt: çfarë bëmë sot, çfarë problemi kishim dhe si e zgjidhëm.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 61–64: punimi i objekteve/modeleve me përpunim manual të letrës, drurit, tekstileve, lëkurës; ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultatet: punon me dorë një objekt/model me teknika, procedura dhe mjete të përshtatshme; ndihmon nxënësit e tjerë. Kompetencat: qëndrim i përgjegjshëm ndaj mjedisit, bashkëpunimi.
4
Tema 5 · Mësimi 4 · Orët 65–66

Faza 4: Montimi dhe kontrolli

Në këtë mësim do të:

  • bashkosh pjesët sipas një radhe të planifikuar;
  • kontrollosh nëse modeli përputhet me vizatimin;
  • zgjidhësh problemet që dalin gjatë montimit.

1Si montohet një model?

  1. Vendos të gjitha pjesët në tavolinë sipas numrave.
  2. Provo bashkimin pa ngjitës: a përputhen pjesët?
  3. Bashko fillimisht pjesët e mëdha (baza, korniza), pastaj të voglat.
  4. Mbaj pjesët e ngjitura me kapëse ose me shirit ngjitës derisa të thahen.
  5. Kontrollo me vizore dhe këndore: a është drejt dhe në masë?

Udhëzuesi i projektit tuaj

Zgjidh projektin e ekipit. Udhëzimet më poshtë ndryshojnë sipas projektit.

Aktiviteti: Rendit montimin

Kliko hapat sipas radhës.

✎Ditari i projektit

Shkruaj shkurt: çfarë bëmë sot, çfarë problemi kishim dhe si e zgjidhëm.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 65–66: punimi i objekteve/modeleve (montimi dhe bashkimi); ushtrime; punë në çifte; metoda e punës praktike. Rezultatet: punon me dorë një objekt/model me procedura të përshtatshme; merr pjesë aktive sipas rolit dhe tregon respekt për shokët. Kompetencat: zgjidhja e problemeve, bashkëpunimi.
5
Tema 5 · Mësimi 5 · Orët 67–68

Faza 5: Përfundimi, zbukurimi dhe testimi

Në këtë mësim do të:

  • zbukurosh dhe mbrosh modelin;
  • testosh nëse modeli bën atë që duhet;
  • shënosh rezultatet dhe idetë për përmirësim.

1Përfundimi dhe mbrojtja

Letra dhe kartoniNgjyra, letër me ngjyra, një shtresë e hollë llaku ose ngjitës i holluar.
DruriLëmim i lehtë, llak ose bojë akrilike.
Tekstili dhe lëkuraSkajet e qepura, kopsa, qëndisje.
PastërtiaHiq gjurmët e lapsit dhe ngjitësit; një model i pastër duket më profesional.

Udhëzuesi i projektit tuaj

Zgjidh projektin e ekipit. Udhëzimet më poshtë ndryshojnë sipas projektit.

Ditari i testimit

Bëni tri prova dhe shënoni rezultatet. Libri llogarit mesataren.

✎Ditari i projektit

Shkruaj shkurt: çfarë bëmë sot, çfarë problemi kishim dhe si e zgjidhëm.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Orët 67–68: punimi i objekteve/modeleve (përfundimi dhe provimi); ushtrime; punë në çifte. Rezultatet: punon me dorë një objekt/model të thjeshtë; ndihmon nxënësit e tjerë. Kompetencat: estetike, sipërmarrja, qëndrim i përgjegjshëm ndaj mjedisit, komunikimi.
2
Tema 5 · Mësimi 6 · Orët 69–70

Përgatitja e prezantimit të projektit

Në këtë mësim do të mësosh:

  • si përgatitet një prezantim i mirë;
  • si e përdorim programin e tekstit për të paraqitur idenë, procesin dhe produktin.

1Çfarë përmban prezantimi?

  1. Titulli i projektit dhe emrat e anëtarëve të ekipit.
  2. Ideja: çfarë bëmë dhe për çfarë shërben.
  3. Skica dhe vizatimi teknik.
  4. Materialet dhe veglat që përdorëm.
  5. Hapat e punës, me foto.
  6. Problemet që hasëm dhe si i zgjidhëm.
  7. Produkti i gatshëm dhe çfarë do të përmirësonim.

2Këshilla për një prezantim të mirë

Ura jonë prej shkopinjsh TitulliFoto e qartëPak tekst,fjali të shkurtra
Pak tekstFjali të shkurtra, shkronja të mëdha.
Foto të qartaTë prera dhe me ndriçim të mirë, si mësuam në temën 3.
Rregull në dizajnE njëjta ngjyrë dhe e njëjta madhësi shkronjash për titujt.
PraktikëProvoni prezantimin para se ta mbani para klasës.

Aktiviteti: Rendit pjesët e prezantimit

Kliko pjesët sipas radhës në të cilën i prezantojmë.

✎Drafti i prezantimit

Plotëso pjesët. Pastaj kopjoje tekstin në programin e tekstit dhe shto fotot.

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Ushtrime; individuale; metoda e punës praktike. Rezultati: përdor program përpunimi teksti për të paraqitur zgjidhjen e zbatuar. Korrelacioni: zhvillimi i prezantimit.
3
Tema 5 · Mësimi 7 · Orët 71–72

Prezantimi dhe vlerësimi i projekteve

Në këtë mësim do të:

  • prezantosh projektin para klasës;
  • vlerësosh punën tënde dhe punën e shokëve me respekt;
  • propozosh si mund të përmirësohet produkti.

1Fletë vlerësimi

Pas çdo prezantimi, vlerëso projektin me yje, nga 1 deri në 5. Mund ta përdorësh për projektin tënd ose për projektin e shokëve.

2Si japim mendim me respekt?

Fillo me të mirën"Më pëlqeu shumë se si e bëtë..."
Jep një ide"Mund të provonit edhe..."
Përfundo me inkurajim"Herën tjetër do të dalë edhe më mirë."

★Urime, e përfundove Teknikën dhe Teknologjinë 5!

Gjatë këtij viti mësove për teknikën dhe profesionet, sigurinë në kabinet dhe në trafik, vizatimin teknik dhe punën në kompjuter, burimet dhe materialet, dhe në fund bëre me duart e tua një projekt të vërtetë. Shihemi në klasën e gjashtë!

Për mësimdhënësin · nga plani operativ: Punë në çifte; verbale, demonstrim. Rezultati: vlerëson rezultatet e arritura dhe zhvillon një propozim për përmirësim. Kompetencat: sipërmarrje, komunikim, bashkëpunim.